Các quy định mới về kế toán, thuế, bảo hiểm xã hội áp dụng từ 01/01/2026
Checklist thực hành cho kế toán doanh nghiệp & hộ kinh doanh trong năm 2026
A. KẾ TOÁN (Doanh nghiệp)
1. Chế độ kế toán doanh nghiệp mới – áp dụng từ 01/01/2026
Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, áp dụng cho
năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau thời điểm này.
- Chuyển đổi hệ thống tài khoản kế toán, sổ sách, chứng từ và biểu mẫu BCTC theo TT99
- Rà soát quy trình hạch toán và chuyển đổi từ TT200 sang TT99
- Cập nhật phần mềm kế toán (tài khoản, báo cáo, mẫu in)
Gợi ý triển khai an toàn: hoàn tất chuyển đổi tài khoản và mẫu BCTC ngay trong
tháng 12/2025 để hạch toán từ 01/2026 không phát sinh lỗi đầu kỳ.
2. Một số quy định kế toán khác có hiệu lực từ 01/01/2026
| Văn bản | Nội dung chính | Thời điểm áp dụng |
|---|---|---|
| TT 108/2025/TT-BTC | Báo cáo tài chính hợp nhất cho đơn vị HCSN | Từ 01/01/2026 |
| TT 101/2025/TT-BTC | Nguyên tắc kế toán cho DN môi giới bảo hiểm | Năm tài chính 2026 |
| TT 42/2025/TT-NHNN | Kiểm toán độc lập với tổ chức tín dụng hợp tác xã | Kiểm toán từ năm 2027 |
B. THUẾ (Doanh nghiệp)
1. Thuế Thu nhập doanh nghiệp – áp dụng xuyên suốt năm 2026
Luật Thuế TNDN 2025 (Luật số 67/2025/QH15) và
Nghị định 320/2025/NĐ-CP là khung pháp lý chính áp dụng cho kỳ tính
thuế năm 2026.
- Thuế suất chuẩn: 20%
- Thuế suất 15%: doanh thu ≤ 3 tỷ đồng/năm
- Thuế suất 17%: doanh thu > 3 tỷ đến ≤ 50 tỷ đồng/năm
- Doanh thu xác định thuế suất: căn cứ doanh thu kỳ tính thuế liền kề trước
- Khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt
2. Thuế tối thiểu toàn cầu (QDMTT / IIR)
Nghị định 236/2025/NĐ-CP tiếp tục là trọng tâm trong năm 2026.
Doanh nghiệp thuộc diện áp dụng cần chuẩn hóa dữ liệu kế toán hợp nhất để
lập các biểu mẫu kê khai theo quy định.
3. Thuế GTGT – các điểm cần bám trong 2026
- Giảm thuế GTGT 2% (10% → 8%) còn hiệu lực đến 31/12/2026
- Ngưỡng doanh thu HKD/CNKD không chịu thuế: 500 triệu đồng/năm từ 01/01/2026
- Nông sản chưa chế biến: không phải kê khai GTGT nhưng được khấu trừ đầu vào
4. Xử phạt thuế & hóa đơn – áp dụng từ 16/01/2026
Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi NĐ 125/2020 về xử phạt vi phạm
hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn.
- Mở rộng khái niệm vi phạm hành chính về thuế
- Bổ sung trường hợp bất khả kháng
- Tăng mức phạt với hành vi không lập hóa đơn, lập sai thời điểm
- Quy định rõ nguyên tắc chuyển tiếp trước và sau 16/01/2026
5. Thuế Thu nhập cá nhân – thay đổi lớn trong năm 2026
- Giảm trừ gia cảnh từ 01/01/2026: 15,5 triệu đồng/tháng
- Giảm trừ người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng
- Từ 01/7/2026: áp dụng biểu thuế lũy tiến 5 bậc thay cho 7 bậc
C. THUẾ & HÓA ĐƠN (Hộ kinh doanh / Cá nhân kinh doanh)
1. Luật Quản lý thuế 2025 – hiệu lực từng phần từ 01/01/2026
- Áp dụng Điều 13 và Điều 26 về kê khai, tính thuế và hóa đơn điện tử
- Dữ liệu HĐĐT là đầu vào tự động cho tờ khai thuế
2. Lộ trình xóa bỏ thuế khoán
Theo Quyết định 3389/QĐ-BTC, từ 01/01/2026, HKD từng bước chuyển từ thuế khoán
sang kê khai – tự tính – tự nộp.
D. BẢO HIỂM XÃ HỘI (DN & Hộ kinh doanh)
- Chủ HKD nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc diện BHXH bắt buộc
- Nghị định 158/2025/NĐ-CP là căn cứ triển khai trong năm 2026
- Kế toán cần rà soát trạng thái tham gia BHXH của chủ hộ
Checklist chốt sổ – áp dụng ngay từ 01/2026
Doanh nghiệp
- Chuyển TT200 → TT99 (tài khoản, sổ, BCTC, phần mềm)
- Cập nhật thuế suất TNDN theo doanh thu năm liền kề
- Kiểm soát GTGT 8% đến hết 31/12/2026
- Cập nhật khung xử phạt theo NĐ 310
- Chuẩn hóa dữ liệu nếu thuộc thuế tối thiểu toàn cầu
Hộ kinh doanh
- Nắm rõ phần Luật QLT áp dụng sớm từ 01/01/2026
- Chuẩn bị vận hành HĐĐT/máy tính tiền
- Rà soát nghĩa vụ BHXH bắt buộc của chủ hộ
